What would nature say?

Wat als planten iets te zeggen hebben? En wat gebeurt er wanneer we echt de tijd nemen om te luisteren? Tijdens de workshop ‘What Would Nature Say?’ trokken we van STUK naar de Kruidtuin Leuven voor een zintuiglijke ontdekkingstocht rond luisteren, zorg en natuur.

Kunstenaar Lotte Nijsten (Landforms) en onderzoeker Mercy-Gloria Ashepet begeleiden ons door een zintuiglijke workshop in de Kruidtuin van Leuven, waar deelnemers wandelden en intensief luisterden naar de geluiden om hen heen.

Lotte, die de relatie tussen geluid en ecologie onderzoekt, introduceert de praktijk van diep luisteren, wat iets anders is dan alleen maar horen: een meditatieve, bewuste vorm van aandacht die veel verder gaat dan het louter registreren van geluiden.

Mercy, een onderzoekster bij het Koninklijk Museum voor Midden-Afrika in Tervuren, brengt een aanvullend perspectief: planten zenden trillingspatronen uit. Door naar deze signalen te luisteren, neem je deel aan het ecosysteem in plaats van het alleen maar te observeren. Luisteren, zo herinnert ze ons, roept een reactie op.

Tijdens de wandeling werden de deelnemers in paren ingedeeld, waarbij de ene geblinddoekt was en de andere als gids fungeerde, zodat hun oren de leiding konden nemen. Zonder zicht begonnen ze vogelgezang, het geluid van water en het binnendringen van stadslawaai op te merken in wat hun ogen hen hadden verteld dat een vredige tuin was. Gedurende de wandeling luisteren de deelnemers naar de geluiden in de tuin, samen met de geluidsopname van Lotte, die hun luisterervaring begeleidt.

Mercy introduceerde ook het concept van akoestische ecologie: het verzamelen van geluid in het ecosysteem. Door het gezichtsvermogen tijdelijk uit te schakelen, merkten de deelnemers dat ze echt gingen luisteren.

Later in de workshop luisterden de deelnemers naar de microscopische geluiden van een plant die water kreeg, om te zien hoe planten daarop reageren. “Ik voel me alsof ik de boom ben”, zei een deelnemer.

Emma Ducheyne (RITCS), geluidskunstenaar en multimediakunstenaar met een sterke interesse in interdisciplinaire samenwerking en persoonlijke verhalen via audio, woonde de workshop bij en interviewde Lotte en Mercy. Ze monteerde die opnames tot een korte podcast, zodat de ervaring ook daarna nog kan blijven nazinderen.

De podcast is een uitnodiging om te vertragen en aandacht te schenken. Wat ons omringt, spreekt al. We hoeven alleen maar te luisteren. De geluiden herinneren ons eraan dat we hier niet zijn om de wereld voor ons eigen voordeel te gebruiken, maar om er samen mee te leven.

De workshop ‘What Would Nature Say?’ maakte deel uit van de Culture & Care-conferentie in Leuven, binnen het LOV-project Body & Soul.