Leuven ademt cultuur, op naar 2030

In 2030 zal Leuven zich een jaar lang de culturele hoofdstad van Europa mogen noemen. Een titel die niet zomaar wordt uitgedeeld, maar het resultaat is van jaren voorbereiding, samenwerking en ambitie. “Het is spannend om te zien wat er allemaal mogelijk is in vijf jaar,” vertelt Somto Offor, productieleider bij LOV, de organisatie die Leuven door dit avontuur zal loodsen.

LOV staat voor Lovanium, de Latijnse naam voor Leuven en LOV verwijst naar de liefde. Ze vertegenwoordigt de kandidatuur waarmee de stad in september 2025 de titel binnenhaalde. Elk jaar kiest de Europese Unie 2 of 3 steden die een jaar lang volledig in het teken van cultuur staan; niet enkel als viering, maar vooral als middel om mensen met elkaar te verbinden.

Voor Leuven werden twee grote thema’s naar voren geschoven: klimaatverandering en polarisatie. “Aan de hand van cultuur willen we niet enkel tonen wat Leuven allemaal te bieden heeft,” legt Somto uit, “maar ook de uitdaging aangaan om als stad toekomstgericht samen iets moois te maken.”

Volgens haar is de komende periode van vijf jaar te vergelijken met een groeitraject: “Net zoals jongeren in vijf jaar tijd evolueren van studeren naar afstuderen en op eigen benen staan, zo zal ook Leuven groeien en veranderen. Het is een kans om te ontdekken wat er allemaal mogelijk is.”

Waarom Leuven?

Wat Leuven onderscheidde van andere steden, is de brede samenwerking. Niet alleen de stad zelf, maar ook dertig gemeenten uit de regio Oost-Brabant werden betrokken bij de kandidatuur onder de naam ‘Leuven & Beyond’. “We wilden niet enkel focussen op het centrum,” zegt Somto. “Polarisatie gaat niet alleen over politieke tegenstellingen, maar ook over de kloof tussen stad en regio. Mensen die in de stad wonen, leven vaak op een andere manier dan mensen daarbuiten. Met ons verhaal willen we die werelden samenbrengen. We geloven in radicale verbindingen.”

Die visie kreeg vorm in het bidbook, het dossier dat Leuven aan de jury moest overhandigen. Dat bundelt niet enkel het programma, maar ook het management, bestuur en de financiële planning. “We hebben er keihard aan gewerkt,” vertelt Somto. “Er staan nu al 70 projecten in, die verder evolueren naar meer dan 600 activiteiten, van artistieke projecten tot initiatieven die jongeren betrekken bij de toekomst van de stad.”

Een van de opvallendste projecten is het Future Generations Lab, een samenwerking met het stadhuis. Jongeren worden betrokken bij het herdenken van de democratie. “Ze komen terecht in een innovatielab waar ze hun ideeën kunnen uitwerken. Want polarisatie heeft ook te maken met hoe onze democratie steeds meer onder druk staat. Dat zijn thema’s die we samen met jongeren willen aanpakken.”

Daarnaast is er The Night is Young, een project dat zich richt op de nachtcultuur. “Toen ik zelf jong was, was er in Leuven niet zoveel te doen op het vlak van uitgaan,” zegt Somto. “Nu kan je terecht in STUK, het Depot, en binnenkort ook de nieuwe club in Stelplaats. Met The Night is Young willen we kijken hoe de nachtcultuur jongeren kan verbinden. Leuven is een uitgaansstad, voor en door jongeren — en dat willen we blijven ondersteunen.”

Al deze initiatieven passen binnen het centrale concept van LOV: Human Nature. “Het draait om de relatie tussen mens en natuur, maar ook tussen mensen onderling,” verduidelijkt ze. “Hoe we omgaan met elkaar én met onze omgeving vormt de kern van ons programma.”

Van idee tot titel

Het traject naar deze bekroning begon al in 2017, toen Leuven voor het eerst het idee opvatte om zich kandidaat te stellen. Vanaf eind 2022 werden een kernteam en een Droomteam samengesteld om het project te trekken. Somto sloot zich aan in januari 2025 en maakte zo de intensieve laatste fase van dichtbij mee.

“We hebben toen de programmalijnen uitgewerkt, een tweede versie van het bidbook opgesteld en enkele proefactiviteiten georganiseerd,” vertelt ze. Zo vond er in het Leuvense stadspark Peace, LOV & Music plaats, een openluchtfestival georganiseerd door jongeren, met dj’s en bands midden in de natuur. Ook de expo Vitrien, waar kunst in etalages van winkels in de Bondgenotenlaan werd tentoongesteld, gaf een voorproefje van wat komen zal.

Op 17 september 2025 kwam de Europese jury op bezoek. Ze werden een hele dag rondgeleid door de stad en de regio om te ervaren wat LOV2030 in petto heeft. Een week later volgde het goede nieuws: Leuven & Beyond werden gekozen als culturele hoofdstad van Europa 2030!

Wat komt er nu?

De komende jaren zullen inwoners en bezoekers de veranderingen steeds meer merken. Veel initiatieven uit het bidbook krijgen al vorm. Een van de eerste is 30 Ways to LOV, een project dat trage wegen en fietsroutes door Leuven en de regio omtovert tot ontmoetingsplekken met kunst. “Het gaat niet om een klassieke expo waarbij je even blijft stilstaan,” zegt Somto, “maar om plekken waar mensen elkaar écht kunnen ontmoeten — duurzaam en verbonden met de regio. Op 6 december 2025 organiseren we een feestje in Het Depot om de titel officieel te vieren samen met iedereen die LOV een warm hart toedraagt." 

Vanaf 2026 worden alle plannen meer uitgewerkt en starten ook al enkele projecten op zodat het programma stilaan opgebouwd kan worden richting 2030. 2030 wordt een groot feestjaar, maar het is niet de bedoeling dat Leuven in 2030 één piekmoment beleeft. Somto en haar team willen iets duurzaams creëren, iets waar we als stad en regio later met trots op kunnen terugblikken. Bewoners zullen daarbij actief betrokken worden. LOV2030 wil met het programma zo veel mogelijk bezoekers naar onze regio proberen te trekken, zowel uit België als uit de rest van Europa, maar de Leuvenaar en Oost-Brabander blijven natuurlijk op de eerste plaats staan.

Programma

Enkele van de programmapunten zijn klimaatverandering en mobiliteit. Deze worden gekoppeld aan cultuur. Als je kijkt naar cultuur denk je niet direct aan klimaatverandering. Cultuur in de brede zin gaat ook over hoe we ons gedragen als mens in relatie tot elkaar en onze omgeving. Omdat het in de zomer vaak erg warm wordt in de stad, werkt LOV2030 een project genaamd Mundo Abrigo uit in samenwerking met de groendienst van de Stad, de duurzaamheidsdienst, Leuven2030 (klimaatmissie) en M Leuven om meer groene ontmoetingsplekken te voorzien in de openbare ruimte: verkoeling, cultuur en ontmoeting samen in 1 project. Het team moedigt bezoekers ook aan om het openbaar vervoer te nemen. Daarom zetten ze extra in op bussen en treinen, zodat duurzaam reizen de vanzelfsprekende keuze wordt. Leuven staat bekend als fietsstad, en dat wil LOV2030 extra in de verf zetten. Op die manier willen ze het brandstofverbruik verminderen en zo bijdragen aan de strijd tegen klimaatverandering.

Enkele jaren geleden was Antwerpen de cultuurhoofdstad, met een opening met veel boten in de haven. Somto vertelt dat ze daar goed over nagedacht hebben en ook een opvallende opening willen organiseren, “al hebben we natuurlijk geen haven om boten te laten varen”, lacht ze. Tegen 2029 zal het stadhuis afgewerkt zijn, en hoopt ze dat er nog meer trekpleisters bijkomen. "We willen vooral verbinding uitstralen en een gevoel van verbinding neerzetten", zegt ze.

Inwoners kunnen zelf ook meedoen door in te tekenen op open calls en zo zelf ideeën bij te dragen en activiteiten te organiseren. 

Somto kijkt er alvast heel erg naar uit en sluit af met: “Ik denk dat het belangrijk is dat er meer verbinding komt in Leuven, dat we met elkaar leren leven en naar elkaar luisteren. Ik vind dat we meer naar onze gelijkenissen moeten kijken en minder naar onze verschillen.”