Europa zet cultuur centraal voor de toekomst
Cultuur is veel meer dan kunst en erfgoed. Volgens een gezamenlijke Europese verklaring, gebaseerd op de Culture Compass for Europe van de Europese Commissie, is cultuur een essentieel onderdeel van de Europese identiteit, democratie en samenleving. Het Europees Parlement, de Europese lidstaten en de Europese Commissie engageren zich samen om cultuur sterker te verankeren in het EU-beleid.
Vrijheid en diversiteit als basis
De verklaring stelt artistieke vrijheid voorop als hoeksteen van democratie: kunstenaars en culturele professionals moeten beschermd worden tegen censuur en inmenging. Daarnaast wil de EU haar rijke culturele en taalkundige diversiteit koesteren, onder meer door Europese content in alle officiële talen beter vindbaar te maken, zeker online.
Toegang voor iedereen
Iedereen moet kunnen deelnemen aan cultuur, met extra aandacht voor jongeren, mensen met een beperking, kansengroepen en inwoners van landelijke of afgelegen gebieden. Ook investeringen in culturele infrastructuur moeten regionale ongelijkheden helpen wegwerken.
Eerlijke werkomstandigheden
Kunstenaars en culturele professionals krijgen recht op eerlijke verloning, sociale bescherming, bijscholing en mobiliteit. Ook hun mentaal welzijn en collectieve onderhandelingsrechten krijgen aandacht, net als gendergelijkheid in de sector.
Cultuur, onderwijs en gezondheid
De verklaring benadrukt de band tussen cultuur, kunstonderwijs en levenslang leren, en wijst op de positieve effecten van culturele participatie op gezondheid en welzijn.
Artificiële intelligentie
De EU wil een mensgerichte, ethische aanpak van AI in de culturele sector: bescherming van intellectuele eigendomsrechten, transparantie over AI-gegenereerde content, en ondersteuning van makers bij de digitale transitie.
Erfgoed, klimaat en territoriale ontwikkeling
Cultureel erfgoed verbindt verleden en toekomst en moet beschermd worden, ook tegen bijvoorbeeld kunsthandel in gestolen goederen en de gevolgen van klimaatverandering. Cultuur wordt ook gezien als hefboom voor regionale ontwikkeling, duurzaam cultuurtoerisme en de aanpak van ontvolking in perifere gebieden.
Naar de praktijk
Tot slot engageren de EU-instellingen zich tot structurele "mainstreaming" van cultuur in EU-beleid en -financiering, betere data over cultuur, en regelmatige opvolging van de voortgang van deze verklaring.
