Samen bouwen aan een breed en duurzaam vrij­wil­li­gers­be­leid

Tijdens de Summit of LOV stond één van de break-outsessies in het teken van vrijwilligers. Samen gingen deelnemers op zoek naar antwoorden op één belangrijke vraag: hoe bouwen we de komende jaren aan een brede, duurzame en warme vrijwilligerswerking voor LOV2030? 

In Leuven en de regio bestaat vandaag al een sterke traditie van vrijwilligerswerk. Heel wat culturele organisaties, verenigingen en initiatieven kunnen rekenen op geëngageerde vrijwilligers. Dat biedt kansen voor LOV2030: we kunnen voortbouwen op wat er al bestaat, mensen en organisaties met elkaar verbinden en samenwerken vanuit gedeelde waarden. 

Maar hoe ziet zo’n vrijwilligerswerking eruit? Wie neemt welke rol op? Welke ondersteuning is nodig? En vooral: wat betekent het om een LOV-vrijwilliger te zijn? 

Lessen uit Chemnitz 2025 

We haalden inspiratie uit Chemnitz 2025, Europese Culturele Hoofdstad in Duitsland. De ervaringen van Anton Schneider, die er mee het vrijwilligersprogramma uitbouwde, bood heel wat herkenbare inzichten.

Een belangrijke les uit Chemnitz 2025: begin op tijd! De opbouw van het vrijwilligersprogramma startte er twee jaar voor het titeljaar. Aanvankelijk bleek het moeilijk om mensen te bereiken. Niet sociale media, maar persoonlijk contact maakte uiteindelijk het verschil. Het team trok naar wijken, cafés en lokale evenementen om met inwoners in gesprek te gaan en hen warm te maken voor het project.  

Ook tijdens het titeljaar bleef persoonlijk contact centraal. Vrijwilligers werden niet gezien als (gratis) extra werkkrachten. Ze kregen duidelijke verwachtingen, ondersteuning en waardering. Er werd geïnvesteerd in opleidingen rond communicatie, inclusie, EHBO en conflicthantering. Tegelijk kregen vrijwilligers ruimte om zelf initiatief te nemen en elkaar te ontmoeten, bijvoorbeeld in het programma ‘Volunteers for Volunteers’.

De ervaringen uit Chemnitz 2025 tonen dat een sterk vrijwilligersprogramma veel verder gaat dan praktische ondersteuning. Het creëert nieuwe ontmoetingen, versterkt lokale netwerken en laat mensen deel uitmaken van een groter verhaal. Precies daarin schuilt ook een belangrijke ambitie voor 2030. 

(lees verder onder de video)

Wat leerden we uit de gesprekken?

Na de toelichting van Anton Schneider gingen deelnemers in kleinere groepen met elkaar in gesprek. Hoewel de gesprekken verschillende accenten legden, kwamen enkele duidelijke inzichten telkens terug. 

De meerwaarde van vrijwilligerswerk 

Mensen engageren zich niet alleen om ergens te helpen. Ze zoeken ook verbinding, nieuwe ontmoetingen en het gevoel deel uit te maken van een gemeenschap. Daarom zijn waardering, inspraak en betrokkenheid essentieel.  

Deelnemers stelden onder meer voor om activiteiten voor en door vrijwilligers te organiseren, ruimte te maken voor feedback en een sterke vrijwilligerscommunity op te bouwen. 

Goede begeleiding maakt het verschil 

Een succesvolle vrijwilligerswerking vraagt tijd en aandacht. Vrijwilligers moeten weten wat er van hen verwacht wordt en voldoende ondersteuning krijgen. 

Opleidingen kunnen daarbij een belangrijke rol spelen. Deelnemers dachten onder meer aan trainingen rond communicatie, EHBO en specifieke taken. Ook kennisdeling tussen organisaties en ervaren vrijwilligers werd als een grote meerwaarde gezien. 

Flexibiliteit is essentieel 

Niet iedereen wil zich op dezelfde manier engageren. Sommige mensen zoeken een langdurige rol binnen een organisatie, anderen helpen liever af en toe bij evenementen. Daarom zagen deelnemers kansen in een combinatie van vaste vrijwilligers en een flexibele vrijwilligerspool die ook door verschillende organisaties gebruikt kan worden. 

LOV2030 kan verbinden

Een opvallende conclusie was dat LOV2030 niet noodzakelijk een volledig nieuwe vrijwilligerswerking moet uitbouwen naast de bestaande initiatieven. De grootste meerwaarde ligt mogelijk in het verbinden van mensen, organisaties en expertise die vandaag al aanwezig zijn in Leuven en de regio.  

Deelnemers zagen voor LOV2030 een mogelijke coördinerende rol, waarbij kennis gedeeld wordt, vrijwilligers hun weg vinden naar verschillende organisaties en een gezamenlijke identiteit ontstaan zonder de eigenheid van bestaande werkingen te verliezen.

Hoe gaat het verder? 

De kerngroep vrijwilligers neemt de aanbevelingen uit de gesprekken mee in de verdere uitwerking van het vrijwilligersbeleid van LOV2030. 

De komende maanden werken we verder aan een kader voor de vrijwilligerswerking. Daarbij bekijken we onder meer welke rollen nodig zijn, hoe opleidingen en begeleiding eruit kunnen zien en hoe we een sterke community kunnen uitbouwen die ook na 2030 blijft bestaan.  

Wil je graag op de hoogte blijven? Meld je aan als vrijwilliger en we laten jou als eerste weten wat de mogelijkheden zijn om mee te bouwen aan LOV2030. Want een Europese Culturele Hoofdstad maak je niet alleen.